Breukvlakken

Uitreiking Freud Medaille 2017
2017-11-24 16:00 - 17:00 (Europe/Amsterdam) | Compagnietheater, Kloveniersburgwal 50, Amsterdam, 1012 CX
Uitreiking Freud Medaille aan António Damásio door Jan Swinkels (emeritus hoogleraar psychiatrie, Amsterdam Medisch Centrum, Universiteit van Amsterdam / Voorzitter Stichting Breukvlakken) en Don Linszen (Juryvoorzitter).
De Internationale Freud Medal 2017 is toegekend aan Professor António Damásio. Behalve de medaille ontvangt de laureaat 5000 euro.
Neurowetenschappelijke pionier António Damásio krijgt deze prijs voor zijn orginele en baanbrekende bijdragen aan het onderzoek naar de neurobiologie van het brein, in het bijzonder het neurale substraat van emoties en de centrale rol die gevoelens spelen in het bewustzijn.
De uitreiking vindt plaats in het Compagnietheater in Amsterdam tijdens het symposium Freud en de Neurowetenschap op 24 november 2017.
De 2017 jury bestond uit professor Don Linszen (voorzitter), professor Mark Solms, professor Jan Swinkels, professor René Kahn en dr. Rien Van.
Lees het juryrapport hier.
Lees hier over de geschiedenis van de Freud Medal
Zie ook een nieuwsbericht over de uitreiking van deze prijs

De Freud Medaille wordt mogelijk gemaakt door Stichting Breukvlakken, KNAW, NVPP en NPaV.

Freud en de Neurowetenschap anno 2017
2017-11-24 09:00 - 17:30 | Compagnietheater, Kloveniersburgwal 50, Amsterdam, 1012 CX
Onder neurowetenschappers is het onderzoek naar het persoonlijke, zoals de rol van emoties, lange tijd onderbelicht gebleven. Pas in de jaren negentig hebben António Damásio en Mark Solms de invloed aangetoond van bewuste, subjectieve gevoelens zoals angst en woede, en onbewuste emoties als honger op ons denken en gedrag. Interessant genoeg sloot hun onderzoek aan bij vroeg werk van Freud.
Symposium ter gelegenheid van 100 jaar psychoanalyse in Nederland
Tijdens dit symposium, dat moderne neurowetenschappelijke ideeën in relatie wil brengen met opvattingen van Freud, gaan Damásio en Solms in discussie met drie Nederlandse cognitieve wetenschappers.
Download of bekijk het programma hier

Datum: 24 november 2017 van 09:30 tot 16:30 uur
Locatie: Compagnietheater, Kloveniersburgwal 50, 1012 CX Amsterdam

Sprekers:

Keynote van António Damásio, David Dornsife Professor of Neuroscience, Psychology and Philosophy, University of Southern California – Reflecting on the Nature of Feeling
Keynote van Mark Solms, hoogleraar neuropsychologie, University of Cape Town – The interpretation of dreams and neuroscience
Roshan Cools, hoogleraar cognitieve neuropsychiatrie, Radboudumc – Chemistry of the adaptive mind: the value of impulse and emotion
Christiaan Vinkers, psychiater, Universitair Medisch Centrum Utrecht – Staying in balance throughout development: the biological basis of stress resilience
Victor Lamme, hoogleraar cognitieve neurowetenschappen, Universiteit van Amsterdam – Revealing the unconscious emotions that drive our decisions
Een paneldiscussie onder leiding van Don Linszen, emeritus hoogleraar psychiatrie, AMC.

Lees hier een samenvatting

Terugluisteren
Freud en de neurowetenschap anno 2017 op TXTradio

Charlotte Salomon
2017-10-31 10:00 - 18:00 | Joods Historisch Museum, Nieuwe Amstelstraat 3-5, Amsterdam, 1011 PL
De Stichting Breukvlakken presenteert in nauwe samenwerking met het Joods Cultureel Kwartier en het Menasseh ben Israel Instituut een symposium met lezingen, muziek en tentoonstellingsbezoek:
Charlotte Salomon 1917-2017, Overwinning op de Angst
Charlotte Salomon (Berlijn, 16 april 1917 – Auschwitz, 10 oktober 1943) was een Joods-Duitse schilderes.
Als kind van geassimileerde Joodse ouders groeide zij op in Berlijn. Haar vader was arts. Haar moeder pleegde zelfmoord toen Charlotte negen was. Haar latere stiefmoeder was zangeres.
In september 1936 werd Salomon toegelaten tot de kunstacademie. Toen zij een prijs beloofde te winnen, kwam uit dat ze Joods was en moest ze de kunstacademie verlaten.
In 1939, na de Kristallnacht, vluchtte ze op advies van haar vader en stiefmoeder naar haar grootouders die in Zuid-Frankrijk woonden. Op advies van een arts begon Salomon te schilderen. Zo ontstond de meer dan 1300 autobiografische gouaches tellende reeks Leben? oder Theater? Dit omvangrijke expressionistische kunstwerk rondde ze in 1942 af.
In het Vichy-Frankrijk waren Joden niet veilig. Samen met haar echtgenoot Alexander, een Joodse vluchteling uit Oostenrijk, werd ze op 24 september 1943 opgepakt en naar Auschwitz getransporteerd waar ze op 10 oktober 1943 werd vermoord.
(Bron: Wikipedia)
De Stichting Breukvlakken staat dit jaar stil bij het feit dat 100 jaar geleden de psychoanalyse zijn intrede deed in Nederland. De invloed van Freud en zijn navolgers wordt op veel verschillende manieren zichtbaar gemaakt. Het Joods Historisch Museum staat met een grote tentoonstelling stil bij het feit dat Charlotte Salomon 100 jaar geleden werd geboren en het Menasseh ben Israel Instituut tenslotte verbindt het Joodse erfgoed met de wetenschappelijke wereld.
Charlotte Salomons levenswerk Leven? of Theater? waarmee zij haar eigen angsten wist te overwinnen, vormt tot op de dag van vandaag een inspiratiebron voor velen.
Wanneer: dinsdag 31 oktober 2017 (van 10- 18 uur)
Waar: in het Joods Historisch Museum (ochtend) en het Compagnietheater (middag)
Dagvoorzitter: Judith Belinfante
Bekijk hier het programma

Het Symposium Charlotte Salomon 1917-2017, Overwinning op de Angst wordt mogelijk gemaakt door:
Stichting Collectieve Maror-gelden Nederland, Stichting Psychoanalytische Fondsen, Stichting Charlotte Salomon en Pieter Alferink, muzikale adviezen.

Freudfestival Scheurende Democratie
2017-09-22 - 2017-09-23 | OBA Oosterdok, Oosterdokskade 143, Amsterdam, 1011 DL
100 jaar Psychoanalyse in Nederland
Op het tweedaagse Freudfestival gaan, naar aanleiding van 100 jaar psychoanalyse in Nederland, gerenommeerde wetenschappers, schrijvers, dichters en andere kunstenaars met elkaar in gesprek. Het Freudfestival wil een dialoog op gang brengen tussen psychoanalyse, politieke wetenschappen en cultuur(wetenschappen).
Taal speelt een verbindende rol tussen psychoanalyse, politieke wetenschappen en cultuurwetenschappen. De taal van de kunst aan de ene kant: als expressie van de esthetische ervaring, van beelden en betekenissen. Aan de andere kant de taal van de betekenaren, van representatie, de symbolische ordening van de werkelijkheid. De spanning tussen die twee talen komt tijdens dit Freudfestival uitgebreid aan de orde.
Op het programma staan Antoine Mooij, Paul Verhaeghe, Christine Brinkgreve, René Foqué, René Boomkens, Marc De Kesel, Lieven De Cauter, Arnon Grunberg, Maatschappij Discordia, Anne Vegter en K. Michel.

Download of bekijk hier de flyer

Datum: 22 september 2017 – 23 september 2017
Locatie: Openbare Bibliotheek van Amsterdam, Theaterzaal OBA, zevende etage, Oosterdokskade 143, 1011 DL Amsterdam

Organisatie: Het Freudfestival is een samenwerking tussen Stichting Breukvlakken, de Stichting Psychoanalytische Fondsen en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW).

De hoofdlijn van het festival scheurende democratie
Dit festival wil een dialoog faciliteren tussen de psychoanalyse, de politieke- en de cultuurwetenschappen. De taal is hier het verbindend principe, de taal van de kunst als expressie van de esthetische ervaring, van beelden en betekenissen. Versus de taal van betekenaren, van representatie, de symbolische ordening van de werkelijkheid. De spanning tussen die twee talen komt aan de orde in de confrontatie van wetenschappers en kunstenaars. Vanuit de taal gezien hebben we daarbij gekozen voor het engagement van de dichters K. Michel en Anne Vegter en wat het theatrale woord betreft de acteurs van toneelgroep Discordia.

Vrijdag 22 september – De symbolische orde van de taal en de lege plek van de macht
In het kort de rode draad in het programma.
Freuds verhandeling over “Het onbehagen in de cultuur” was ons vertrekpunt, maar we zijn verder gegaan in zijn cultuurkritiek door ons te oriënteren op het werk van de franse psychoanalyticus Jaques Lacan. Dat werk wordt in Nederland slechts in kleine kring gelezen, in België en Frankrijk is de belangstelling vele malen groter en niet alleen in het academisch milieu, maar ook daar buiten in de wereld van de literatuur en de cultuurkritiek. De laatste jaren begint ook in Nederland de waardering voor Lacan toe te nemen waarbij de overdracht van denken door een populaire symposiumspreker als Slavo Zizek bij een jongere generatie belangrijke rol speelt.
Er zijn twee sporen die we volgen: het schetsen van het huidige onbehagen in de cultuur en het tweede spoor is om te laten zien hoe de psychoanalytische wetenschap kan bijdragen aan de analyse van dit beeld. Freud, als cultuurcriticus, heeft zich daarmee bezig gehouden.
De psychoanalyse zoals die zich ontwikkeld heeft ons een aantal stappen verder gebracht en vooral het licht laten schijnen op de tegenstrijdigheden en paradoxen in de cultuur nu.
De psychoanalyticus Antoine Mooij, auteur van “in de greep van de taal” (dit boek heeft een prijs gekregen van Stichting Filosofie en Psychiatrie 2017) spreekt hier van imaginaire beelden en in een wat ruimere zin van een beeldcultuur. Die beeldcultuur roept de suggestie op van veiligheid en ontkent de druk die er voortdurend ontstaan door de confrontatie met het andere. Die breuk veroorzaakt een leegte die ook in alle inleidingen over de politiek besproken zal worden omdat zij bepalend is voor een politiek die de macht relativeert en draaglijk maakt in een democratisch bestel. Arnon Grunbergen Marc de Kesel interviewen hem over zijn gedachtegoed en wat het betekent voor ons huidige cultuur.
René Foqué trekt de analyse van Mooij door in een beschouwing over de tekorten in de huidige democratie. Hij zoekt de oorzaken daarvan niet problemen van bestuurlijke of organisatorische aard, zoals gebruikelijk in de wetenschappelijk praktijk, maar in dieperliggende mechanismen. Heikelien Verrein Stuart leidt de discussie.
René Boomkens en Lieven de Cauter gaan veel verder in hun analyses van de breuken in de cultuur dan Freud.
René Boomkens schetst een portret van het neoliberale individu als flexibel kapitaal op basis van “ “smile and die”. Hij betoogt dat wij het kapitaal verinnerlijkt hebben en zo zelf het kapitaal geworden zijn.
Lieven de Cauter maakt een röntgenfoto van de psycho-politiek van de huidige tijd op basis van het lexicon van managementspeak van een kleine cartografie van het nieuwe onbehagen, ze voeren een gesprek over de homo -economicus en de politieke melancholie.
Ze zullen het gesprek voeren met Natasja van den Berg

Zaterdag 23 september – De breuk in de cultuur en de paradox van het democratisch tekort
Paul Verhaeghe pakt het thema van het teloorgegaan gezag. Voor de klassieke freudiaanse analyse en voor Lacan tot in zijn late oevre, is autoriteit patriarchaal en topdown, waarbij Freud zelf een mythe in het leven roept om daar grond aan te geven (de oervader). Lacan maakt dat een stuk abstracter( “de naam van de vader”, de symbolische orde), maar struikelt over de zelfde steen. Het geloof in de autoriteit is weg, omdat het geloof in de bron waarop de autoriteit steunt, weg is, in dit geval patriarchale autoriteit. Verhaeghe betoogt dat een nieuwe autoriteit op grond van een collectief geloof de oplossing is.
Christine Brinkgreve beschrijft een andere laag van het verlangen naar gezag en ook naar gelijkheid ze onderzoekt wat op dit moment verdrongen wordt. Tegelijkertijd merkt ze op hoeveel woede en onmacht bij grote groepen in de samenleving aanwezig is, mensen die zich weggedrukt voelen door de bestaande systemen van de heersende elites.
Marc de Kesel sluit hierop aan. Tussen het politiek systeem en de samenleving bestaat een onoverbrugbare scheiding. Een van de belangrijkste opdrachten van de democratie is het veiligstellen van die scheiding. De Kesel gaat ervan uit dat een democratie alleen kan bestaan als zij erkent dat er een lege plek van de macht is. Beelden en imaginaire voorstellingen bevorderen dat proces van het in elkaar vloeien van het politieke en maatschappelijke systeem.

Terugluisteren
Woorden Breken: het democratisch tekort

Respecteer uw onbehagen

Olaf Tempelman, schreef onder de titel Freud helpt: respecteer uw onbehagen een relaas van het tweedaagse evenement. Het is gepubliceerd in Tijdschrift voor Psychoanalyse, 2018, Nummer 2.
Lees het verslag

Dark Wisdom
2017-04-06 13:00 - 18:00 | Koninklijke Industrieele Groote Club, Dam 27, Amsterdam, 1012 JS
Dark Wisdom wordt door de KNAW in samenwerking met de Stichting Breukvlakken georganiseerd op de vooravond van het jaarlijkse congres van de European Psychoanalytical Federation.

Symposium ter gelegenheid van 100 jaar Freud in Nederland
Tijdens het symposium Dark Wisdom richten de sprekers de analytische blik op de wereld buiten de behandelkamer en onderzoeken ze de invloed van Freud op en in de huidige samenleving.
Rode draad vormen de psychische trauma’s die zich in ieder mensenleven voordoen en die generatie op generatie worden doorgegeven, met alle gevolgen van dien, in families, maar ook in de samenleving. Kan het psychoanalytische gedachtegoed een bijdrage leveren aan het begrijpen en in goede banen leiden van de grote en heftige veranderingen en conflicten die onze moderne samenleving kenmerken? En hoe dan?
Met:

Jan Swinkels, emeritus hoogleraar psychiatrie, Academisch Medisch Centrum / Voorzitter Stichting Breukvlakken – Introduction
Yra van Dijk, hoogleraar moderne Nederlandse letterkunde, Universiteit Leiden en Arnon Grunberg, schrijver – A Conversation
Werner Bohleber, psychoanalyticus – Native and Alien, Psychological Processes of Exclusion and Violence
Antonie Ladan, psychiater/psychoanalyticus – The Wish for War
Wouter Gomperts, klinisch psycholoog/psychoanalyticus – Society and its Perverted Discontents
Abram de Swaan, emeritus universiteitshoogleraar sociale wetenschappen, Universiteit van Amsterdam – How Normal Are ‘Normal’ Mass Murderers?
Nel Draijer, klinisch psycholoog/psychoanalyticus – On the Comfort of Splitting in the Face of Threat

Lees hier meer over de sprekers en hun lezingen
Voertaal: Engels
Moderatoren zijn Don Linszen, emeritus hoogleraar psychiatrie psychiater/psychoanalyticus en Rolien van Mechelen, klinisch psycholoog/psychoanalyticus, secretaris Stichting Breukvlakken.
Bekijk hier het programma
Locatie: Koninklijke Industrieele Groote Club, Dam 27, 1012 JS Amsterdam.
Datum/tijd: 6 april 2017 van 13 – 18 uur.

Dwaallichten in de nacht
Sjef Houppermans, schreef onder de titel Dwaallichten in de nacht een relaas van het symposium Dark Wisdom, gepubliceerd in Tijdschrift voor Psychoanalyse, 2017, Nummer 4.
Lees het verslag

Voorleesmarathon Duistere werelden

Naast de lezingen van het symposium DARK WISDOM vindt op 6 april 2017 in de bibliotheek van de Groote Industrieele Club de voorleesmarathon Duistere werelden bij DARK WISDOM plaats. De teksten refereren aan en vormen een literair antwoord op de wetenschappelijke voordrachten van Dark Wisdom.
Het voorleesproject vormt een hommage aan Freud’s klassieke psychoanalyse, waar analysanten tot in detail hun eigen oorlogen en trauma’s kunnen bespreken en verwerken. De voorgelezen tekstfragmenten zijn een literaire verwerking van innerlijke oorlogen, trauma’s en het generaties lang doorwerken daarvan in het dagelijkse familieleven.
De voorleesmarathon is een op zichzelf staand evenement dat uitsluitend qua tijd, inhoud en locatie is verbonden met het symposium Dark Wisdom.
Lees hier meer

Boekpresentatie

Aan het einde van het symposium Dark Wisdom reikte Marc Hebbrecht, de hoofdredacteur van het Tijdschrift voor Psychoanalyse, het eerste exemplaar uit van het boek: ‘Dromen duiden, een nieuwe benadering’ aan Annemarie de Wit, de voorzitter van de Nederlandse Psychoanalytische Vereniging.
Het vormde een mooie afsluiting van een middag vol Dark Wisdom in lezingen, een Duistere wereld literair verbeeld en een verbinding van het psychoanalytische verleden met de toekomst van het psychoanalytische behandelen door Dromen duiden, een nieuwe benadering.
Lees hier een recensie in het Tijdschrift voor Psychoanalyse.
Het boek Dromen duiden is o.m. hier te bestellen.
